Хурдан морины бооцоот уралдаанд хүүхэд оролцуулахгүй байх санал хүргүүллээ

Лантуун дохио ТББ-аас Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд хандан цар тахлын үеийн эдийн засгийн сэргэлтийг эрчимжүүлэх тухай хуулийн төсөлд холбогдох санал, хүсэлт хүргүүллээ.

МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙ САЙД Л.ОЮУН-ЭРДЭНЭ ТАНАА ХҮСЭЛТ ГАРГАХ ТУХАЙ 2021/11/04  

Монгол Улcын Засгийн газрын 2021 оны 9 сарын 15-ны хуралдаанаар Коронавируст халдвар /КОВИД-19/-ын цар тахлын үеийн эдийн засгийн сэргэлтийг эрчимжүүлэх тухай хуулийн төслийг танилцуулсан бөгөөд тус төслийн 20, 21 дүгээр зүйл нь хурдан морины бооцоот уралдааны үйл ажиллагаа эрхлэх талаар тусгасан байна. Гэтэл хурдан морины уралдааны бэлтгэл, сунгаа, уралдааны үед зайлшгүй хүүхдүүд оролцдог тул энэхүү хуулийн төсөл нь хүүхдийн эрхийг зөрчиж байгаа юм. Нэгдүгээрт хурдан морины бэлтгэл ажил, сунгаа, үсэргээ, уралдаанд хүүхэд оролцож байгаа нь хүүхдийн эрүүл аюулгүй өсөж бойжих, сурч боловсрох эрхийн зөрчил төдийгүй хүүхдийн аюултай хөдөлмөр буюу хүүхдийн хөдөлмөрийн тэвчишгүй хэлбэрүүдийн нэг юм. Хурдан морины уралдааны зохион байгуулалт болон уралдаан болох бүрт хүүхэд унаж бэртэх, цаашилбал амь насаа алдах тохиолдол гарсаар байна. Хурдан морь унадаг хүүхдүүдийн дийлэх нь хурдан морийг сонирхлоороо унадаг гэх боловч тэдний ар гэр, амьдралын түвшин, гэр бүлийн анхаарал халамж, бололцоо зэргээс ихээхэн хамаарч унаач хүүхэд болох замыг сонгож байгаа нь хүүхдийн хөдөлмөрийн мөлжиж байгаа хэлбэр юм. Хоёрдугаарт тус хуулийн төслийн дагуу бооцоот морин уралдаанд 18 нас хүрээгүй хүнийг оролцуулбал НҮБ-ын Хүүхдийн эрхийн тухай конвенц, Иргэний болон улс төрийн эрхийн тухай пакт, Эдийн засаг, нийгэм, соёлын эрхийн тухай пакт, Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллагын 182 дугаар конвенц төдийгүй Хүүхдийн эрхийн тухай хууль, Хүүхэд хамгааллын хууль зэрэг үндэсний хууль тогтоомжийг ноцтой зөрчил болох юм. Гуравдугаарт, Манай улс олон улсын гэрээ, конвенцэд нэгдэн орсоныхоо хүрээнд: 1. Иргэний болон улс төрийн эрхийн тухай олон улсын пактын 24 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Аливаа хүүхэд ...өөрийн гэр бүл, нийгэм, төрийн зүгээс насанд хүрээгүйнхээ хувьд шаардлага бүхий хамгаалалт эдлэх эрхтэй”; 2. Хүүхдийн эрхийн тухай конвенцийн 3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Нийгмийн хамгааллын улсын буюу хувийн байгууллага, шүүх, захиргааны болон хууль тогтоох байгууллагаас хүүхдийн талаар явуулах аливаа үйл ажиллагаанд юуны өмнө хүүхдийн дээд ашиг сонирхлыг хангахад анхаарал хандуулна”; 3. Тус конвенцын 32 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Оролцогч улсууд...хүүхдийн эрүүл мэнд, бие бялдар, оюун ухаан, сэтгэл санаа, ёс суртахуун, нийгмийн хөгжилд аюултай боловсрол эзэмшихэд нь саад болох ажил эрхлэхээс хамгаалуулах эрхийг хүлээн зөвшөөрнө”; 4. Мөн конвенцын 19 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг “Оролцогч улсууд эцэг, эх хууль ёсны асран хамгаалагч хүүхдийг асран халамжилж байгаа бусад хүн хүүхдийг бие бялдар сэтгэл зүйн хувьд бүхий л хэлбэрээр дарамтлах доромжлох сөргөөр ашиглах, хайр халамжгүй орхих, зүй бусаар хандах, хэрцгийгээр харьцах албадан хөдөлмөрлүүлэх буюу бэлгийн хүчирхийллээс хамгаалах зорилгоор хууль тогтоох захиргааны нийгмийн болон гэгээрлийн бүхий л шаардлагатай арга хэмжээ авна” гэж заажээ. Дөрөвдүгээрт Хүүхдийн эрхийн тухай хуулийн 21 дүгээр зүйлийн 21.6 дахь хэсэгт заасны дагуу хүүхдийн эрхийн хэрэгжилтийн талаар олон улсын байгууллагаас ирүүлсэн дүгнэлт, зөвлөмжийг хэрэгжүүлэх ажлыг Засгийн газар зохион байгуулах үүргийг хүлээдэг. Үүний хүрээнд 2020 оноос эхлэн Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага, НҮБ-ын Хүүхдийн сан, Дэлхийн зөн зэрэг олон улсын байгууллагын зүгээс хүн амын дунд халдвар тархсан үед болон хүн хоорондын зай барих боломжгүй олон нийтийн газарт амны хаалт тогтмол зүүх, аль болох олон нийтийн газар явахаас зайлсхийх зэрэг эрсдэлээс сэргийлэх зөвлөмж гаргасан байдаг. Гэвч Засгийн газраас 171 дүгээр тогтоолын холбогдох хэсгийг хэрэгжүүлж, хүүхэд оролцсон хурдан морины уралдааныг зохион байгуулан унаач хүүхдийн коронвируст халдвар авах эрсдэлд оруулсан төдийгүй хүүхдийн амьд явах эрхийг зөрчсөн нь Монгол Улс олон улсын хамтын нийгэмлэгийн өмнө хүлээсэн үүргээ биелүүлж чадахгүй байгааг тодоор харуулсан. Цар тахлын аюул хэвээр байгаа үед хүүхэд оролцуулсан хурдан морины бооцоот уралдаан зохион байгуулахаар КОВИД-19-ын цар тахлын үеийн эдийн засгийн сэргэлтийг эрчимжүүлэх тухай хуулийн төсөлд заасан нь Монгол Улс олон улсын хамтын нийгэмлэгийн өмнө хүлээн биелүүлж чадахгүй нөхцөл байдал үүснэ. Мөн түүнчлэн, 2021 онд ОУХБ-ын Шинжээчдийн хорооноос хурдан морь унаач хүүхэд гэмтэл бэртэл авч амь насаа алдаж байгаа санаа зовниж байгаагаа илэрхийлэн Монгол Улсын Засгийн газар хурдан морины уралдаан нь хүүхдүүдийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдалд аюултай гэдгийг санан, жилийн аль ч улиралд 18-аас доош насны хүүхдийг хурдан морь унаж уралдах, бэлтгэл, сунгаанд оролцуулахгүй байхыг хуулиар баталгаажуулж, хэрэгжилтийг хангаж ажиллахад шаардлагатай арга хэмжээг яаралтай авахыг Хорооноос шаардсан байна. Монгол Улсын Засгийн газар нь Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Арван зургадугаар зүйлийн 11 дэх хэсэгт заасан “Гэр бүл, эх нялхас, хүүхдийн ашиг сонирхлыг төр хамгаална”, Хүүхдийн эрхийн тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.12-т заасны дагуу “хүүхдийн эрхийг хамгаалах хууль тогтоомжийн биелэлтийг хангах”, Хүүхэд хамгааллын тухай хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1-т заасны дагуу “Худалдаа үйлчилгээ, олон нийтийг хамарсан арга хэмжээ, жагсаал, цуглаан...хүүхэд оролцсон шалгалт, уралдаан тэмцээний үед хүүхдийг эрсдэлт нөхцөлд өртөхөөс урьдчилан сэргийлэх үүргийг зохион байгуулагч болон оролцогч талууд ханган ажиллана” хэмээн тус тус заасны дагуу хүүхдийн ашиг сонирхлыг нэн тэргүүнд хангах, хамгаалах үүргээ биелүүлжээ биелүүлж Ерөнхий сайдын зүгээс тус хуулийн төсөлд заасан хурдан морины бооцоот уралдааны үйл ажиллагаанд 18 нас хүртэлх унаач хүүхдийг оролцуулахгүй байх саналыг тусган ажиллахыг хүсэж байна. Та бүхнээс хүний эрхэд суурилсан хандлагаар цар тахалтай үр нөлөөтэй тэмцэх, сэргийлэх, цар тахлын үед ч хүүхдийн дээд ашиг сонирхол, тэдний эсэн мэнд амьдрах, хөгжих боломжийг хангах зэрэг хүүхдийн эрхийг цаг ямагт хөхиүлэн дэмжих, хамгаалах үүргээ биелүүлэн ажиллана гэдэгт итгэж байна. Хувийг Цар тахлын үеийн эдийн засгийн сэргэлтийг эрчимжүүлэх тухай хуулийн ажлын хэсэг болон Ерөнхий сайдын эдийн засгийн зөвлөх Э.Болормаа нарт хүргүүлэв. 

ХҮСЭЛТ ГАРГАСАН: ЛАНТУУН ДОХИО ТББ-ЫН ТЭРГҮҮН У.ГАНБАЯР